Co to jest dyskryminacja?

Dyskryminacja to traktowanie kogoś gorzej niż innych w tej samej sytuacji. Dyskryminuje się ludzi z różnych powodów, np. ze względu na płeć, rasę, wiek, status materialny, wyznanie czy orientację seksualną.
Czy można kogoś dyskryminować?
Nie można. Polskie prawo zabrania dyskryminacji z jakiegokolwiek powodu. Mówi o tym art. 32 Konstytucji RP, która jest najwyższym obowiązującym aktem prawnym. Zakaz dyskryminacji zawarty jest także w różnych umowach międzynarodowych, których nasz kraj jest sygnatariuszem np. w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Oznacza to, że nie można Cię traktować gorzej, dlatego że masz taką, a nie inną orientację seksualną. Nikt nie ma prawa wyśmiewać się z tego, nie ma prawa znieważać Cię, obrażać czy stosować wobec Ciebie przemocy fizycznej.
Jakie są najgroźniejsze przejawy dyskryminacji?
Najczęstsze przestępstwa popełniane w stosunku do gejów i lesbijek to naruszenie nietykalności cielesnej, zniesławienie, zniewaga, a także groźby karalne i stosowanie przemocy fizycznej. Naruszenie nietykalności cielesnej to m.in. uderzenie, szarpanie za ubranie itd. Zniesławienie to powiedzenie publicznie czegoś takiego, co Cię poniża. Natomiast wtedy, kiedy ktoś grozi Tobie lub osobie Tobie najbliższej popełnieniem przestępstwa na Waszą szkodę, a więc np. pobiciem albo nawet śmiercią i zachodzi obawa, że ta groźba może zostać spełniona, to jest to groźba karalna, zagrożona karą więzienia do 2 (ściganie na wniosek pokrzywdzonego) albo do 3 lat (ściganie na wniosek prokuratora).
Co robić, jeśli doznasz dyskryminacji?
W przypadku wyżej omówionych przestępstw ściganie sprawców następuje najczęściej na wniosek poszkodowanego, czyli Twój. Dlatego w praktyce jedyną metodą dochodzenia swoich praw i przeciwdziałania dyskryminacji jest zgłoszenie sprawy policji lub prokuraturze. Policja lub prokurator nie może odmówić przyjęcia zgłoszenia o przestępstwie.
Co się dzieje dalej?
Teraz następuje tzw. postępowanie przygotowawcze (przedprocesowe) – przesłuchuje się świadków, zabezpiecza dowody. W uzasadnionych przypadkach zdarza się, że policja lub prokurator odmówi wszczęcia postępowania przygotowawczego. Możesz wnieść wtedy zażalenie od tej decyzji. Jeśli natomiast w ciągu 6 tygodni od złożenia zawiadomienia o przestępstwie nie zostaniesz powiadomiony/a o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania, możesz złożyć zażalenie na bezczynność organów ścigania. Zażalenia takie rozpatruje prokurator powołany do nadzoru nad danym ściganiem (jeśli postępowanie prowadzi policja) lub prokurator nadrzędny (jeśli postępowanie prowadzi prokurator).
Jakie są moje prawa?
W postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony/na jest stroną i może:
- żądać wglądu do akt,
- zgłaszać wnioski dowodowe,
- brać udział w czynnościach,
- składać zeznania,
- poddać się badaniu z udziałem psychologa.
Oskarżyciel posiłkowy.
Pokrzywdzony do czasu odczytania aktu oskarżenia w sądzie może poinformować sąd, że chce występować w roli oskarżyciela posiłkowego.
- występuje w sprawach ściganych z oskarżenia publicznego, tzn. takich które są ścigane z samej mocy prawa, niezależnie od tego czy pokrzywdzony złożył skargę i wniosek o ściganie,
- pokrzywdzony w tym charakterze działa jako strona obok prokuratora albo zamiast niego (w sytuacji gdy prokurator nie poparł wniosku pokrzywdzonego),
- bierze udział w posiedzeniach i w rozprawie,
- zadaje pytania innym uczestnikom postępowania,
- składa oświadczenia i wnioski,
- wnosi apelację od wyroku (odwołanie),
- ma prawo do korzystania z pełnomocnika, czyli adwokata.
Oskarżyciel prywatny.
Występuje w sprawach ściganych z oskarżenia prywatnego (należą do nich m.in. zniesławienie, zniewaga, naruszenie nietykalności cielesnej). Jeżeli ktoś znieważył, zniesławił lub naruszył dobre imię pokrzywdzonego, to osoba ta powinna zebrać wszystkie dostępne dowody i świadków zdarzenia, napisać pozew i złożyć go w sądzie. Taki oskarżyciel ma takie uprawnienia jak oskarżyciel posiłkowy.
Powód cywilny.
Pokrzywdzony do czasu odczytania w procesie karnym aktu oskarżenia może dochodzić od oskarżonego roszczeń majątkowych, wynikających bezpośrednio z przestępstwa, poprzez wytoczenie powództwa cywilnego. Zostanie ono rozpatrzone przez ten sam sąd. Pokrzywdzony może nie przyjąć żadnej z tych ról i występować jako świadek Osoba taka ma takie same prawa i obowiązki jak każda inna powołana na świadka.
Obowiązki świadka:
- stawianie się na wezwanie organu procesowego, czyli Policji, prokuratora, sądu. Jeżeli świadek nie może się poruszać to sąd wyznaczy sędziego który przyjedzie do miejsca zamieszkania świadka,
- złożenie zeznań: osoba niepełnosprawna będzie przesłuchiwana pod obecność psychologa.
Prawa świadka:
- do odmowy złożenia zeznań, gdy świadkiem jest osoby najbliższa (czyli małżonek, rodzeństwo, dzieci, rodzice, osoba adoptowana i jej małżonek, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu) dla oskarżonego albo gdy świadek jest oskarżony o współudział, ale postępowanie przeciwko niemu toczy się odrębnie,
- do odmowy odpowiedzi na pytanie, gdy odpowiedź naraziłaby go lub osobę najbliższą na poniesienie odpowiedzialności karnej,
- do żądania, aby przesłuchania dokonano na rozprawie z wyłączeniem jawności, jeżeli treść zeznań mogłaby narazić na hańbę jego lub osobę najbliższą,
- ponadto, w wyjątkowych wypadkach, gdy należy się obawiać, że obecność oskarżonego mogłaby oddziaływać krępująco na wyjaśnienia świadka przewodniczący składu sędziowskiego może zarządzić, aby na czas przesłuchania danej osoby oskarżony opuścił sale sądową. Można o to sąd poprosić.
- gdy zachodzi uzasadniona obawa użycia przemocy lub groźby karalnej ze strony oskarżonego można zastrzec dane dotyczące miejsca zamieszkania tylko do wiadomości prokuratora lub sądu.
Gdzie szukać pomocy?
Jeśli czujesz się dyskryminowany/dyskryminowana, potrzebujesz pomocy prawnika, psychologa, skontaktuj się z organizacjami działającymi na rzecz osób pokrzywdzonych. Jeśli doznałeś/doznałaś przemocy, możesz także skontaktować się Niebieską Linią tel. 0-801-1200-02 pon.-sob. 10-22 nd 10-16, gdzie uzyskasz wsparcie i informacje jak radzić sobie w Twojej sytuacji, lub odwiedź stronę projektu Kampanii Przeciw Homofobii - MojePrawa.info: www.mojeprawa.info